ไขปมพาสปอร์ตแดง...

เมื่อวานนี้ ( 29 ก.ค. 31 ) ขณะที่กำลังนั่งอ่านข่าวทางอินเตอร์เน็ตเพลินๆ แล้วเกิดบังเอิญพบว่า นักหวดสาวขวัญใจชาวไทยคนใหม่ น้องนก นพวรรณ เลิศชีวกานต์ เจ้าของตำแหน่งแชมป์หญิงเดี่ยวและหญิงคู่วิมเบิลดัน เพิ่งจะได้รับ “ พาสปอร์ตแดง ” ในฐานะ “ ทูตกีฬา ” ค่ะ ทำให้เกิดคำถามตะขิดตะขวนในใจว่า " พาสปอร์ตแดงนี้มันคืออะไรกันน่ะ? " เพราะเหมือนคลับคล้ายคลับคลาว่าอดีตนายกฯทักษิณ ชิณวัตร ก็เคยมีข่าวเกี่ยวกับพาสปอร์ตแดงนี้เหมือนกัน (ถูกเรียกร้องให้เพิกถอนพาสปอร์ตแดง )   
...ถ้าสงสัยเหมือนกัน วันนี้เรามีคำตอบมาฝากค่ะ

ก่อนอื่นต้องขอท้าวความก่อนค่ะว่าตามระเบียบกระทรวงการต่างประเทศ ว่าด้วยการออกหนังสือเดินทาง พ.ศ.2545 กำหนดให้มีหนังสือเดินทางหรือพาสปอร์ต ทั้งสิ้น 5 ประเภทด้วยกันดังนี้ค่ะ

1.หนังสือเดินทางทูต (Diplomatic Passport)
2.หนังสือเดินทางราชการ (Official Passport)
3.หนังสือเดินทางธรรมดายกเว้นค่าธรรมเนียม (Gratis Passport)
4.หนังสือเดินทางธรรมดา (Ordinary Passport)

5.หนังสือเดินทางหมู่ (Collective Passport)

 

ซึ่งหนังสือเดินทางที่น้องนกได้รับนั้น ถือเป็นหนังสือเดินทางประเภทที่ 1 หรือที่เราเรียกกันเล่นๆว่า“ พาสปอร์ตแดง ” นั้นเองค่ะ สำหรับรายละเอียดของผู้ที่มีสิทธิ์ได้รับหนังสือเดินทางแต่ละประเภท เป็นไปตามข้างล่างนี้ค่ะ 

1."หนังสือเดินทางทูต" ( Diplomatic Passport ) กำหนดให้บุคคลที่มีสิทธิให้ใช้ได้ ดังนี้  
1) พระบรมวงศ์และพระนัดดาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
2) พระอนุวงศ์ชั้นพระองค์เจ้าและคู่สมรส
3) พระราชวงศ์และบุคคลสำคัญที่ราชเลขาธิการขอไปเป็นกรณีพิเศษ
4) ประธานองคมนตรี และองคมนตรี
5) นายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรี
6) ประธาน รองประธานสภาผู้แทนราษฎร ประธาน และรองประธานวุฒิสภา
7) ประธานศาลฎีกา รองประธานศาลฎีกา และประธานศาลอุทธรณ์
8) ประธานศาลรัฐธรรมนูญ และประธานศาลปกครองสูงสุด
9) อดีตนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ
10) ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และผู้บัญชาการเหล่าทัพ
11) ข้าราชการที่มีตำแหน่งทางการทูต ซึ่งเดินทางไปราชการในต่างประเทศ
12) ข้าราชการที่มีตำแหน่งทางการทูต ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ประจำอยู่ ณ ส่วนราชการในต่างประเทศ คู่สมรส และบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งอยู่ในความดูแลของบิดา มารดาในประเทศที่ประจำอยู่ หรือทำการศึกษาอยู่ในประเทศอื่น แต่บุตรจะต้องอายุไม่เกิน 25 ปี
13) คู่สมรสที่ร่วมเดินทางไปกับบุคคลดังกล่าวในข้อ (2) ถึงข้อ (8)
14) บุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์แก่ทางราชการหรือภายในพันธกรณีระหว่างประเทศ หรือภายในสถานการณ์พิเศษที่มีความจำเป็น หรือในกรณีที่เห็นสมควรเป็นกรณีพิเศษ หรือเกี่ยวกับการเผยแพร่ชื่อเสียงเกียรติคุณของประเทศ ในกรณีของอดีตเอกอัครราชทูต ให้ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ หรือผู้ที่ปลัดกระทรวงการต่างประเทศมอบหมายมีอำนาจใช้ดุลยพินิจในการอนุมัติ ให้ออกหนังสือเดินทางทูตได้
อย่างไรก็ตามหนังสือเดินทางทูตมีอายุตามความจำเป็นแต่ไม่เกิน 2 ปี ต่ออายุได้ครั้งละไม่เกิน 2 ปี  
2.หนังสือเดินทางราชการ (Official Passport) ออกให้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
1) ข้าราชการ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่จัดตั้งตามรัฐธรรมนูญและสมาชิกรัฐสภา ซึ่งเดินทางไปราชการในต่างประเทศ
2) ข้าราชการซึ่งไปปฏิบัติหน้าที่ประจำอยู่ ณ สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย หรือในคณะทูตถาวรไทยประจำองค์การระหว่างประเทศในตำแหน่งอื่นที่มิใช่ตำแหน่ง ทางการทูต รวมทั้งคู่สมรส และบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งอยู่ในความดูแลของบิดามารดาในประเทศที่ประจำอยู่ หรือทำการศึกษาอยู่ในประเทศอื่นแต่บุคคลจะต้องอายุไม่เกิน 25 ปี
3) บุคคลที่ได้รับมอบหมายให้ไปราชการต่างประเทศ
4) บุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์แก่ทางราชการหรือในกรณีที่เห็นสมควรเป็นพิเศษ หรือเกี่ยวกับการเผยแพร่ชื่อเสียงเกียรติคุณของประเทศ ให้ปลัดกระทรวงการต่างประเทศมอบหมาย มีอำนาจใช้ดุลลพินิจในการอนุมัติให้ออกหนังสือเดินทางราชการได้
หนังสือเดินทางราชการมีอายุตามความจำเป็นแต่ไม่เกิน 4 ปี ต่ออายุได้ครั้งละไม่เกิน 4 ปี
 
3.หนังสือเดินทางธรรมดายกเว้นค่าธรรมเนียม (Gratis Passport) ออกให้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
1) ข้าราชการซึ่งเดินทางไปศึกษาหรือดูงานโดยทุนส่วนตัว
2) นักเรียนทุนรัฐบาลซึ่งมิได้เป็นข้าราชการ
3) บุคคลผู้มีฐานะเป็นผู้ติดตามของผู้ดำรงตำแหน่งทางการทูตในต่างประเทศ
4) บุคคลผู้มีฐานะเป็นผู้ติดตามในคณะผู้แทนที่เดินทางไปราชการในต่างประเทศ
5) ข้าราชการกระทรวงการต่างประเทศพร้อมคู่สมรส และบุตร ซึ่งไม่อยู่ในหลักเกณฑ์ที่จะได้รับหนังสือเดินทางประเภทอื่น
6) นักกีฬา นักเรียน นักศึกษา ลูกเสือ เนตรนารี และสมาชิกของสมาคมหรือองค์การอื่นที่มีลักษณะทำนองเดียวกัน ซึ่งเดินทางไปร่วมในการกีฬา การชุมนุมหรือร่วมงานใดๆ ในนามประเทศไทย
7) บุคคลที่กระทรวงการต่างประเทศเห็นสมควรหนังสือเดินทางประเภทนี้มีอายุตามความจำเป็น แต่ไม่เกิน 2 ปี ต่ออายุได้ครั้งละไม่เกิน 2 ปี
 
4.หนังสือเดินทางธรรมดา (Ordinary Passport)  

ออกให้กับบุคคลที่มีสัญชาติไทยเท่านั้น มี 2 ชนิด ได้แก่ หนังสือเดินทางชนิด 32 หน้า และชนิด 64 หน้า มีอายุตามความจำเป็น แต่ไม่เกิน 5 ปี ต่ออายุได้ครั้งละไม่เกิน 5 ปี และเมื่อรวมแล้วหนังสือเดินทางธรรมดาแต่ละเล่มจะมีอายุไม่เกิน 10 ปี


5.หนังสือเดินทางหมู่ (Collective Passport)

ผู้มีสิทธิขอหนังสือเดินทางหมู่ ได้แก่ บุคคลสัญชาติไทย จำนวนตั้งแต่ 5 คนขึ้นไป แต่ไม่เกิน 10 คน ซึ่งประสงค์จะถือหนังสือเดินทางเล่มเดียวกัน เพื่อใช้เดินทางเป็นหมู่คณะ หนังสือเดินทางประเภทนี้มีอายุ 1 ปี ใช้เดินทางไปต่างประเทศได้ครั้งเดียว เมื่อใช้เดินทางกลับมาถึงประเทศไทยแล้ว เป็นอันหมดอายุ ไม่สามารถต่ออายุได้อีก